श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक ४२ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक ४० व ४१ वा   श्लोक ४३ वा

अन्तर्हितश्च स्थिरजङ्गमेषु ब्रह्मात्मभावेन समन्वयेन ।

व्याप्त्याऽव्यवच्छेदमसङ्गमात्मनो मुनिर्नभस्त्वं विततस्य भावयेत् ॥४२॥

सर्व पदार्थी समत्व । यालागीं आकाशासी गुरुत्व ।

असंगत्व अभेदत्व । निर्मळत्व जाणोनी ॥३२॥

विषमीं असोनि समत्व । संगीं असोनि असंगत्व ।

भेदु करितां अभेदत्व । यालागीं गुरुत्व आकाशा ॥३३॥

वैर सर्पामुंगुसांसी । आकाश दोंहीचे हृदयवासी ।

वैर निर्वैरता आकाशासी । ते स्थिती योगियासी पाहिजे ॥३४॥

तेणें आकाशदृष्टांतें । ब्रह्मभावें आपणियातें ।

योगी देखिजे पुरतें । व्यापकत्वें आपुल्या ॥३५॥

ब्रह्मसमन्वयें पाहतां पाहीं । स्थावरजंगमांच्या ठायीं ।

तिळभरी वाढी रिती नाहीं । आपण पैं पाहीं कोंदला ॥३६॥

आकाश सर्व पदार्थीं असे । परी असे हें सर्वासी न दिसे ।

तेवीं दृश्य द्रष्टा अतीतदशें । सर्वत्र असे योगिया ॥३७॥

नभ न खोंचे सांबळें । जळेना वणव्याचेनि जाळें ।

नव्हतां ज्वाळांवेगळें । असे सगळें टवटवित ॥३८॥

तैसीं योगियासी द्वंद्वे सकळें । बाधूं न शकतीं कवणे काळें ।

नव्हतां द्वंद्वावेगळें । स्वरूप सगळें शोभत ॥३९॥

योगिया छेदावया लवलाहें । सोडिले शस्त्रांचे समुदाये ।

तो शस्त्रांमाजीं आपणियातें पाहे । न रुपती घाये जेवीं गगना ॥४४०॥

जें जें द्वंद्व बाधूं आलें । तें तें स्वरूप देखे आपुलें ।

सहजें द्वंद्वभावा मुकलें । अबाधित उरलें निजरूप ॥४१॥

गगन बुडालें दिसे डोहीं । परी तें उदकें भिजलेंचि नाहीं ।

तैसा असोनियां सर्व देहीं । अलिप्त पाहीं योगिया ॥४२॥

आकाशा चिखल माखूं जातां । तें न माखे माखे लाविता ।

तैसा योगिया दोषी म्हणतां । दोषु सर्वथा म्हणत्यासी ॥४३॥

गगन असोनियां जनीं । मैळेना जनघसणीं ।

तैसा योगिया सकळ कर्में करूनी । कर्मठपणीं न मैळे ॥४४॥

मोटे बांधितां आकाशातें । चारी पालव पडती रिते ।

तेवीं कर्मी बांधितां योगियातें । कर्म तेथें निष्कर्म ॥४५॥

घटामाजीं आकाश असे । तें वाच्य कीजे घटाकाशें ।

पाहतां घटा सबाह्य समरसें । आकाश असे परिपूर्ण ॥४६॥

तैसा आत्मा म्हणती देहीं । तंव तो देहा सबाह्य पाहीं ।

देह मिथ्यात्वें ठायींचे ठायीं । चिन्मात्र पाहीं परिपूर्ण ॥४७॥

. . .