श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक ५ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

Tempश्लोक ४ था   श्लोक ६ वा

मुनिः प्रसन्नगम्भीरो दुर्विगाह्यो दुरत्ययः ।

अनन्तपारो ह्यक्षोभ्यस्तिमितोद इवार्णवः ॥५॥

'समुद्र' जो गुरु करणें । त्याचीं परिस पां लक्षणें ।

गंभीरत्व पूर्णपणें । निर्मळ असणें इत्यादि ॥४१॥

समुद्र सदा सुप्रसन्न । योगी सदा पसन्नवदन ।

केव्हाही धुसमुशिलेपण । नव्हेजाण निजबोंधें ॥४२॥

मीनल्या सरितांचें समळ जळ । समुद्र डहुळेनी अतिनिर्मळ ।

तैसीं नाना कर्में करितां सकळ । सदा अविकळ योगिया ॥४३॥

जळें गंभीर सागर । योगिया स्वानुभवें गंभीर ।

वेळा नुल्लंघी सागर । नुल्लंघी योगीश्वर गुरुआज्ञा ॥४४॥

समुद्रीं न रिघवे भलत्यासी । तो बुडवी जळकल्लोळेंसी ।

योगिया बुडवी संसारासी । भावें त्यापासीं गेलिया ॥४५॥

रिगतीमागी जाणें जळीं । तो समुद्रीं करी आंघोळी ।

येरांसी लाटांच्या कल्लोळीं । कासाकुळी करीतसे ॥४६॥

तैसीचि योगियासी । सलगी न करवे भलतियासी ।

आपभयें भीती आपैसी । तो भाविकांसी सुसेव्य ॥४७॥

जाहल्या धनवंतु वेव्हारा । उपायीं नुल्लंघे सागरा ।

तैसें नुल्लंघवे योगीश्वरा । नृपां सुरनरां किन्नरां ॥४८॥

मळु न राहे सागरीं । लाटांसरिसा टाकी दुरी ।

तैसाचि मळु योगियाभीतरीं । ध्यानें निर्धारीं न राहे ॥४९॥

समुद्रीं मीनली ताम्रपर्णी । तेथ जाहली मुक्ताफळांची खाणी ।

योगिया मिनली श्रद्धा येऊनि । तेथ मुक्तखाणी मुमुक्षां ॥५०॥

जो समुद्रामाजीं रिघोनि राहे । तो नानापरीचीं रत्ने लाहे ।

योगियांमाजीं जो सामाये । त्याचे वंदिती पाये चिद्‍रत्नें ॥५१॥

जैशी समुद्राची मर्यादा । कोणासी न करवे कदा ।

तैशी योगियांची मर्यादा । शास्त्रां वेदां न करवे ॥५२॥

प्रवाहेंवीण जळ । समुद्रीं जेवीं निश्चळ ।

मृत्युभयेंवीण अचंचळ । असे केवळ योगिया ॥५३॥

समुद्रीं प्रवाहो नव्हे कहीं । सदा पूर्ण ठायींच्या ठायीं ।

तैसे योगिया जन्ममरण नाहीं । परिपूर्ण पाहीं सर्वदा ॥५४॥

समुद्रलक्षणें साधितां । अधिक दशा आली हातां ।

ते योगियाची योग्यता । परिस तत्त्वतां सांगेन ॥५५॥

समुद्रामाजीं जळ । लाटांखालीं अतिचंचळ ।

योगिया अंतरी अतिनिश्चळ । नाहीं तळमळ कल्पना ॥५६॥

समुद्र क्षोभे वेळोवेळे । योगिया क्षोभेना कवणें काळें ।

सर्वथा योगी नुचंबळें । योगबळें सावधु ॥५७॥

समुद्रीं भरतें पर्वसंबंधें । योगिया परिपूर्ण सदानंदें ।

समुद्रीं चढूवोहटू चांदें । योगिया निजबोधें सदा सम ॥५८॥

समुद्र सर्वांप्रति क्षार । तैसा नव्हे योगीश्वर ।

तो सर्वां जीवांसी मधुर । बोधु साचार पैं त्याचा ॥५९॥

जयासी बोधु नाहीं पुरता । अनुभव नेणे निजात्मता ।

त्यासी कैंची मधुरता । जेवीं अपक्वता सेंदेची ॥६०॥

सागरीं वरुषल्या घन । वृथा जायें तें जीवन ।

तैसा योगिया नव्हे जाण । सेविल्या व्यर्थपण येवों नेदी ॥६१॥

अल्पही योगिया होये घेता । तेणें निवारी भवव्यथा ।

यालागीं मुमुक्षीं सर्वथा । भगवद्‍भक्तां भजावें ॥६२॥

. . .