श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक ४३ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक ४२ वा   अध्याय नववा - आरंभ

आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम् ।

यथा सञ्छिद्य कान्ताशां सुखं सुष्वाप पिङ्गला ॥४३॥

इति श्रीमद्‍भागवते महापुराणे पारमहंस्यां एकादशस्कन्धे अष्टमोऽध्यायः ॥८॥

आशा तेथ लोलुप्यता । आशेपाशीं असे दीनता ।

आशा तेथ ममता । असे सर्वथा नाचती ॥७॥

आशेपाशीं महाशोक । आशा करवी महादोख ।

आशेपाशीं पाप अशेख । असे देख तिष्ठत ॥८॥

आशेपाशीं अधर्म सकळ । आशा मानीना विटाळ ।

आशा नेणे काळवेळ । कर्म सकळ उच्छेदी ॥९॥

आशा अंत्यजातें उपासी । नीचसेवन आशेपाशीं ।

आशा न सांडी मेल्यासी । प्रेतापाशीं नेतसे ॥३१०॥

आशा उपजली अनंतासी । नीच वामनत्व आलें त्यासी ।

आशें दीन केलें देवांसी । कथा कायसी इतरांची ॥११॥

जगाचा जो नित्य दाता । तो आशेनें केला भिकेसवता ।

वैर्‍याचे द्वारीं झाला मागता । द्वारपाळता तेणें त्यासी ॥१२॥

आशा तेथ नाहीं सुख । आशेपाशीं परम दुःख ।

आशा सर्वांसी बाधक । मुख्य दोष ते आशा ॥१३॥

ज्याची आशा निःशेष जाये । तोचि परम सुख लाहे ।

ब्रह्मादिक वंदिती पाये । अष्टमा सिद्धि राहे दासीत्वें ॥१४॥

निराशांचा शुद्ध भावो । निराशांपाशीं तिष्ठे देवो ।

निराशांचें वचन पाहाहो । रावो देवो नुल्लंघी ॥१५॥

निराश तोचि सद्‍बुद्धि । निराश तोचि विवेकनिधी ।

चारी मुक्ती पदोपदीं । नैराश्य आधीं वंदिती ॥१६॥

निराशा तीर्थांचें तीर्थ । निराशा मुमुक्षूचा अर्थ ।

निराशेपाशीं परमार्थ । असे तिष्ठत निरंतर ॥१७॥

जाण नैराश्यतेपाशीं । वैराग्य होऊन असे दासी ।

निराश पहावया अहर्निशीं । हृषीकेशी चिंतितु ॥१८॥

निराश देखोनि पळे दुःख । निराशेमाजीं नित्यसुख ।

निराशेपाशीं संतोख । यथासुखें क्रीडतु ॥१९॥

नैराश्याचे भेटीसी पाहाहो । धांवे वैकुंठीचा रावो ।

नैराश्याचा सहज स्वभावो । महादेवो उपासी ॥३२०॥

निराशेपाशीं न ये आधी । निराशेपाशीं सकळ विधी ।

सच्चिदानंदपदीं । मिरवे त्रिशुद्धी निराशु ॥२१॥

ऐकोनि निराशेच्या नावां । थोरला देवो घेतसे धांवा ।

त्या देवोनियां खेंवा । रूपनांवा विसरला ॥२२॥

ते निराशेचा जिव्हाळा । पावोनि वेश्या पिंगला ।

जारपुरुषाशेच्या मूळा । स्वयें समूळा छेदिती झाली ॥२३॥

जें आशापाशांचें छेदन । तेंचि समाधीचें निजस्थान ।

ते निज समाधी पावोन । पिंगला जाण पहुडली ॥२४॥

सर्व वर्णामाजीं वोखाटी । कर्म पाहतां निंद्य दृष्टीं ।

ते वेश्या पावन झाली सृष्टीं । माझे वाक्पुटीं कथा तिची ॥२५॥

यालागीं वैराग्यापरतें । आन साधन नाहीं येथें ।

कृष्ण थापटी उद्धवातें । आल्हादचित्तें प्रबोधी ॥२६॥

अवधूत सांगे यदूसी । प्रत्यक्ष वेदबाह्यता वेश्येसी ।

ते निराशा होतां मानसीं । निजसुखासी पावली ॥२७॥

यालागीं कायावाचाचित्तें । उपासावें निराशेतें ।

यापरतें परमार्थातें । साधन येथें दिसेना ॥२८॥

इतर जितुकीं साधनें । तितुकीं निराशेकारणें ।

ते निराशा साधिली जेणें । परमार्थ तेणें लुटिला ॥२९॥

कृपा जाकळिलें अवधूतासी । यदूसी धरोनियां पोटासी ।

निराशता हे जे ऐसी । अवश्यतेसीं साधावी ॥३३०॥

एका जनार्दना शरण । त्याची कृपा परिपूर्ण ।

तोचि आशापाश छेदून । समाधान पाववी ॥३३१॥

इति श्रीमद्‍भागवते महापुराणे एकादशस्कंधे यदु-अवधूतसंवादे एकाकारटीकायां अष्टमोऽध्यायः ॥८॥

श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥ मूळश्लोक ॥४४॥ ओव्या ॥३३१॥

. . .