श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक ९ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक ८ वा   श्लोक १० वा

निरोधोत्पत्त्यणुबृहन् नानात्वं तत्कृतान् गुणान् ।

अन्तः प्रविष्ट आधत्त एवं देहगुणान् परः ॥९॥

नाना काष्ठांच्या संयोगीं । काष्ठांचे गुण अग्नीच्या अंगीं ।

आले दिसती प्रत्यक्ष जगीं । अग्नि ते संगीं अलिप्त ॥८८॥

काष्ठमथनें अग्नि प्रकटला । त्या नांव म्हणती 'उपजला' ।

काष्ठाकारीं आकारला । लहान थोर झाला तद्योगें ॥८९॥

अग्नि काष्ठाविकारवशें । त्रिकोण वर्तुळ वक्र आभासे ।

काष्ठाचेनि निःशेष नाशें । 'नाशला' ऐसें मानिती ॥२९०॥

तैसा अज नित्य अव्ययो । त्यासी आकार-विकार जन्म-लयो ।

हा देहादिसंबंधस्वभावो । मिथ्या पहा हो मानिती ॥९१॥

जें साधिलें अग्निदृष्टांतें । तें उद्धवासी न मनेल चित्तें ।

यालागीं निरूपण मागुतें । श्रीअनंतें मांडिलें ॥९२॥

उद्धवा तूं ऐसें म्हणसी । 'मूळीं सिद्धसंयोगु अग्निकाष्ठासी ।

तो काष्ठधर्मु लागला अग्नीसी । हें आम्हांसी मानलें ॥९३॥

आत्मा नित्यसिद्धु अविकारी स्वांगें । जो गगनासी नातळे अंगें ।

त्यासी देहसंगु केवीं लागे । मग तद्योगें विकारी ॥९४॥

आत्म्यासी देहसंगु घडे । हें बोलणेंचि तंव कुडें ।

ऐसें न घडतेंही जरी घडे । तरी तो सांपडे देहबुद्धीं ॥९५॥

जो देहबुद्धीमाजीं आला । तो केवळ देहधारी झाला ।

पुढें केवीं जाय त्यागु केला ।' ऐसा उपजला संदेहो ॥९६॥

कृष्ण म्हणे उद्धवासी । ऐसी शंका झणें धरिसी ।

मन घालोनि मनाचे मानसीं । या अर्थासी परियेसीं ॥९७॥

हें शब्दचातुर्यासाठीं । हाता न ये गा जगजेठी ।

हे माझ्या गुप्ताचीही गुप्त गोठी । तुजसाठीं बोलतों ॥९८॥

. . .