श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक २६ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक २५ वा   श्लोक २७ वा

गुणेषु चाविशच्चित्तं अभीक्ष्णं गुणसेवया ।

गुणाश्च चित्तप्रभवा मद् रूप उभयं त्यजेत् ॥२६॥

अनादिसंसारमाळेच्या ठायीं । नित्य विषय भोगिले पाहीं ।

ते ठसावले चित्ताच्या ठायीं । वारंवार देहीं सेवितां ॥७८॥

चित्तासी विषयांची अतिप्रीती । तेणें वाढली विषयासक्ती ।

ते प्रवेशलें विषयांप्रती । न निघे मागुती सर्वथा ॥७९॥

बुद्धीसी विषयांचें ध्यान । चित्तीं विषयांचें चिंतन ।

विषयांलागीं तळमळी मन । विषयाभिमान तेणें झाला ॥३८०॥

विषयीं खवळल्या अभिमान । देहद्वयाचें दृढ बंधन ।

जीवासि लागलें अतिकठिण । परम दारुण दुस्तर ॥८१॥

मग त्या देहाचे विकार । ते आपुले मानी साचार ।

अंध पंगू मी कुष्ठी नर । स्वरूपें सुंदर मी ज्ञाता ॥८२॥

मी देह हें मानोनि चित्तें । निजरूप विसरला भावार्थें ।

हें मिथ्याबंधन जीवातें । सत्यत्वें त्यातें अभिमानू ॥८३॥

मिथ्या बुद्धिबळाचा खेळ । हारी जैती ही निष्फळ ।

तरी खेळत्या अभिमान प्रबळ । तैसें देहबळ जीवासी ॥८४॥

त्या खेळाचे घोडे हस्ती । पहिले काय जीत होती ।

मा मारिले म्हणोनि भांडती । तेवीं जन्मपंक्ती जीवासी ॥८५॥

हें निरसावया जीवबंधन । निःशेष सांडावा देहाभिमान ।

अभिमान सांडितांचि जाण । मद्‌रूपपण सहजेंचि ॥८६॥

जीवें साधिल्या मद्‌रूपता । सहजेंचि त्याग विषयचित्ता ।

माझे स्वरूपीं अहंता । नाहीं वार्ता विषयांची ॥८७॥

जेव्हां बुद्धिबळांचा खेळ मोडे । तेव्हां राजाप्रधानादि लांकुडें ।

तेवीं अहंकारू निमाल्या पुढें । प्रपंच उडे मिथ्यात्वें ॥८८॥

जेवीं स्वप्नींचा स्वप्नाभिमान । दारा पुत्र स्वजन धन ।

स्वदेहेंसी मिथ्या जाण । जागेपण झालिया ॥८९॥

तेवीं पावलिया माझी सरूपता । कैंचा देह कैंची अहंता ।

विषयचित्तांची वार्ता । नाहीं अवस्था गुणत्रया ॥३९०॥

तिहीं अवस्थीं अवस्थाभूत । जागृतिस्वप्नसुषुप्तिमंत ।

तो होऊनि जीव निरवस्थ । परमात्म्यांत मिळे कैसा ॥९१॥

ऐसा कांहीं कल्पाल भावो । त्या जीवासी अवस्थांचा अभावो ।

त्रिगुण गुणांचा स्वभावो । या वृत्ति पहा हो बुद्धिच्या ॥९२॥

. . .