श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक १३ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक १२ वा   श्लोक १४ व १५ वा

सत्त्वं ज्ञानं रजः कर्म, तमोऽज्ञानमिहोच्यते ।

गुणव्यतिकरः कालः, स्वभावः सूत्रमेव च ॥१३॥

सत्त्वगुणास्तव ’ज्ञान’ । रजोगुणें ’कर्म’ जाण ।

मोह आलस्ययुक्त गहन । तमीं ’अज्ञान’ नांदत ॥४१॥

सत्त्वादि जे तिन्ही गुण । केवळ प्रकृतीचे हे जाण ।

यांसी स्वतंत्रपण । नव्हेचि जाण या हेतू ॥४२॥

गुणक्षोभक ’काळ’ देख । तो पुरुषाचा अवलोक ।

पुरुष काळ हा नामविशेख । स्वरुपें एक हे दोन्ही ॥४३॥

स्वाभाविक मायेचें स्फुरण । प्रथम कार्य जें निर्माण ।

त्या नांव ’महत्तत्त्व’ जाण । ’सूत्र’ ’प्रधान’ ज्यासी म्हणती ॥४४॥

यालागीं प्रकृतीहूनि भिन्न । यासी न ये वेगळेंपण ।

हे प्रकृति कार्यकारणीं अभिन्न । तत्त्वविचक्षण मानिती ॥४५॥

अठ्ठावीस तत्त्वें पूर्वोक्त । हें भगवंताचें निज मत ।

तेंचि अडीचा श्लोकीं सांगत । संख्यातत्त्वार्थ निजबोधें ॥४६॥

. . .