श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक २४ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक २२ व २३ वा   श्लोक २५ वा

एकादशत्वमात्माऽसौ महाभूतेन्द्रियाणि च ।

अष्टौ प्रकृतयश्चैव पुरुषश्च नवेत्यथ ॥२४॥

अकरा तत्त्वें बोलिलीं येथें । पांच इंद्रियें पंच महाभूतें ।

जीव शिव आणि मनातें । एकत्वें येथें गणिलीं देख ॥१४॥

दृति मृदु आणि पिंवळा । एकत्वें जेवीं चांपेकळा ।

सुवास सुस्वाद सुनीळा । एकत्र मेळा आम्रफळीं ॥१५॥

तेवीं जीव शिव आणि मन । तिन्ही एकरुपचि जाण ।

जेवीं हे ममणी संपूर्ण । हेमसूत्रीं सज्ञान ओंविती ॥१६॥

पंच इंद्रियें पंच महाभूतें । जीव शिव मन एकात्मते ।

एकादश तत्त्वें येथें । जाण निश्चितें या हेतू ॥१७॥;

प्रकृति पुरुष महदहंकार । पंच महाभूतें अविकार ।

सकळ विकारसंभार । यामाजीं साचार अंतर्भूत ॥१८॥

एवं ऋषीश्वरांच्या व्युत्पत्ती । तत्त्वविवक्षा उपपत्ती ।

नव तत्त्वसंख्यायुक्ती । जाण या रीतीं उद्धवा ॥१९॥

एक बोलती निजज्ञानी । प्रकृति पुरुष तत्त्वें दोनी ।

आन पाहतां जनींवनीं । तिसरें नयनीं दिसेना ॥२२०॥

जे निश्चयें अतिनिष्टंक । ते म्हणती तत्त्व एक ।

एक तेंचि अनेक । अनेकीं एक निश्चित ॥२१॥

जेवीं सुवर्णाचें भूषण । भूषणीं स्वयें सुवर्ण ।

तेवीं अनेकीं एकपण । एकत्वें जाण निश्चित ॥२२॥

जेवीं उंसाची निजगोडी । गूळसाकरेच्या मोडी ।

तेचि दिसे चढोवढी । तेवीं तत्त्वपरवडी निजतत्त्वें ॥२३॥

त्या जाणावया निजतत्त्वातें । ऋषीश्वरांचीं बहुत मतें ।

मी स्वल्पचि बोलिलों येथें । येरवीं अगणितें ग्रंथांतरीं ॥२४॥

. . .