श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक ५४ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक ५३ वा   श्लोक ५५ वा

यथा मनोरथधियो विषयानुभवो मृषा ।

स्वप्नदृष्टाश्च दाशार्ह तथा संसार आत्मनः ॥५४॥

आत्मा निजमुक्त अविकारी । तो संकल्पें कीजे विकारी ।

असंसारी परी संसारी । मनोविकारीं मानिजे ॥२२॥

ऐसें दुजयावीण कांहीं । कथा वार्ता सांगतां नाहीं ।

एक श्रोता दुसरा वक्त पाहीं । यालागीं येही उपाये ॥२३॥

जेवीं एकटा क्रमेना पंथ । मी राजा करी मनोरथ ।

परचक्र कल्पूनि तेथ । होय उद्यत युद्धासी ॥२४॥

तो युद्धआवेश कडकडाट । तेणें सत्राणें उडे उद्भट ।

अडखळूनि आदळे पोट । म्हणे मी घायवट पडिलों कीं ॥२५॥

मिथ्या भ्रमें पडला भुली । चालतां चालतां मृगजळीं ।

उतरावया पैलतीरीं । बुडी वहिली देतसे ॥२६॥

गंधर्वनगरीं प्रचंड । माडया सोपे उदंड ।

क्षणामाजीं विरस चंड । वितंड करी निर्वाळा ॥२७॥

तेवीं संसार हा काल्पनिक । तेथील सुख आणि दुःख ।

मिथ्या केवळ मायिक । जाण निष्टंक निजभक्तां ॥२८॥

दाशार्हवंशीं जन्मलासी । तूं उत्तम दशा पावलासी ।

यालागीं म्हणे हृषीकेशी । उद्धवासी दाशार्ह ॥२९॥

जेवीं का स्वप्नभोग जाण । स्वप्नीं सत्य मानी आपण ।

तेवीं संसार हा दीर्घ स्वप्न । मायिक जाण मिथ्यात्वें ॥६३०॥

जागा झालिया स्वप्न वृथा । निरहंकारीं संसार मिथ्या ।

हे ब्रह्मज्ञानाची मुख्य कथा । जाण तत्त्वतां उद्धवा ॥३१॥

संसार तो कल्पनामात्र । आत्मा निर्विकार चिन्मात्र ।

जेवीं मृगजळ भरी भास्कर । तेवीं संसार करी आत्मा ॥३२॥

उद्धवा तूं म्हणशी आतां । ऐकतां तुझे मुखींची कथा ।

संसार मिथ्या तत्त्वतां । तरी साधनावस्था कां सोसावी ॥३३॥

जेवीं वंध्यापुत्राचें लग्न । करावया कोणी न करी यत्‍न ।

कां मृगजळीं बांधोनि धरण । पाट जाण कोणी काढीना ॥३४॥

तेवीं मिथ्या संसारबंधन । तेथ श्रवण मनन चिंतन ।

विवेक वैराग्य ज्ञान ध्यान । वृथा कां जन सोशिती ॥३५॥

उद्धवा बागुलाचें भय खोटें । परी बाळकासी सत्य वाटे ।

तेवीं मिथ्या संसारकचाट । जीवीं प्रकटे बद्धता ॥३६॥

तेचि अर्थीचा दृष्टांत । स्वयें श्रीकृष्ण सांगत ।

मिथ्या सांसारिक येथ । भ्रमें बाधीत भ्रांतासी ॥३७॥

. . .