श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक २७ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक २६ वा   श्लोक २८ वा

कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे ।

आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥२७॥

पुरुषाची पूर्ण क्षोभकता । तोचि काळ बोलिजे तत्त्वतां ।

उत्पत्ति-स्थिति-प्रलयांता । तिनी अवस्था काळाच्या ॥५७॥

तिनी अवस्था लोटल्या ठायीं । काळासी कर्तव्यता नाहीं ।

तो उपजत व्यापारें पाहीं । जीवाचे ठायीं सामावे ॥५८॥

अचेतनीं चेतविता । जडातें जो जीवविता ।

यालागीं जीवू ऐशी वार्ता । जाण तत्त्वतां पुरुषाशी ॥५९॥

प्रकृतीचेनि योगें जाण । शुद्धासी बोलिजे जीवपण ।

पुरुषू हेंही अभिधान । त्यासीच जाण बोलिजे ॥५६०॥

करितां प्रकृतिविवंचन । केवळ मृगजळासमान ।

दिसे परी साचपण । सर्वथा जाण असेना ॥६१॥

मृगजळामाजीं जो पडे । तेथ जळ नाहीं मा तो कोठें बुडे ।

तेवीं प्रकृति नसतां जोडे । वाडेंकोडें जीवत्व कोणा ॥६२॥

जळीं बुडालें दिसे व्योम । सत्य मानणें तो मूर्खधर्म ।

तैसें रुप नाम गुण कर्म । हा मिथ्या भ्रम मायिक ॥६३॥

प्रकृतिकाळींही जाण । सत्य नाहीं जीवपण ।

तेही अर्थींची निजखूण । उद्धवा संपूर्ण अवधारीं ॥६४॥

स्वयें अवलोकितां दर्पण । दर्पणामाजीं दिसे आपण ।

तरी आपुलें वेगळेपण । स्वयें आपण जाणिजे ॥६५॥

तेवीं प्रकृतिधर्म करितां । जरी दिसे प्रकृतिआंतौता ।

तरी मी प्रकृतीपरता । जाण तत्त्वतां उद्धवा ॥६६॥

दिसे व्योम जळीं बुडालें । परी तें नाहीं वोलें झालें ।

तेवीं प्रकृतिकर्म म्यां केलें । नाहीं माखलें ममांग ॥६७॥

यापरी करितां निर्वाहो । प्रकृतीचा झाला अभावो ।

तेव्हां जीवशिवनांवें वावो । जीव तोचि पहा हो परमात्मा ॥६८॥

जीवाचें गेलिया जीवपण । सहजेंचि उडे शिवपण ।

दोघेही आत्मत्वें जाण । होती परिपूर्ण पूर्णत्वें ॥६९॥

जीवासी निजस्वरुपआठवो । या नांव जीवाचा परब्रह्मीं लयो ।

परमात्मा अज अव्ययो । अविनाश अद्वयो अनंत ॥५७०॥;

ब्रह्मीं स्फुरेना । तेथ ’मी तूं’ म्हणे कोण ।

परमानंद परिपूर्ण । उरे जाण उद्धवा ॥७१॥

ऐसा परमानंद म्हणसी कोण । तो मी अज अव्यय श्रीकृष्ण ।

आनंदस्वरुप तो मी जाण । मजवेगळें स्थान असेना ॥७२॥

ज्या स्वानंदा नांव श्रीकृष्ण । तें तुझें स्वरुप उद्धवा जाण ।

तेथ नाहीं गा मीतूंपण । परम कारण उर्वरित ॥७३॥

उद्धवा जीवाचा जीव मी श्रीकृष्ण । मज तुज नाहीं वेगळेपण ।

यालागीं जीवाची हे निजखूण । परम कारण सांगीतलें ॥७४॥

जगाचा आत्मा श्रीकृष्ण । त्या माझा आत्मा तूं उद्धव पूर्ण ।

हें ऐकोनि श्रीकृष्णवचन । उद्धव जाण गजबजिला ॥७५॥

कृष्ण मज म्हणे आपुला आत्मा । परी मी नेणें कृष्णमहिमा ।

अगाध लीला पुरुषोत्तमा । ते केवीं आम्हां आकळे ॥७६॥

नाथिलेंचि उद्धवपण सांडितां । कृष्ण निजधामा जाईल तत्त्वतां ।

ते न साहवे अवस्था । सखेदता सप्रेम ॥७८॥

हे उद्धवाची अवस्था । कळों सरली श्रीकृष्णनाथा ।

तेचि अर्थीची हे कथा । शब्दार्थता निरुपी ॥७९॥

. . .