श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक ४ था

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक ३ रा   श्लोक ५ वा

एलेः सम्राडिमां गाथामगायत बृहच्छ्रवाः ।

उर्वशीविरहान्मुह्यन्निर्विण्णः शोकसंयमे ॥४॥

समुद्रवलयांकित क्षिती । सकळ रायांचा राजपती ।

पुरुरवा चक्रवर्ती । ज्याची ख्याती पुराणीं ॥४९॥

तेज प्रभाव महाशौर्य । उचित वदान्य गांभीर्य ।

महिमा महती अतिवीर्य । धर्मधैर्य पुरुरवा ॥५०॥

राजधर्माचिया नीतीं । स्वधर्में प्रतिपाळी क्षिती ।

ब्राह्मण तितुका ब्रह्ममूर्ती । हा भाव निश्चितीं रायाचा ॥५१॥

प्राणान्तेंही आपण । न करी ब्राह्मणहेळण ।

गायीलागीं वेंची प्राण । करी संरक्षण दीनाचें ॥५२॥

ऐसा धार्मिक ऐल-चक्रवर्ती । तोही उर्वशीचे आसक्तीं ।

भुलोनि ठेला भूपती । निजात्मगती विसरला ॥५३॥

तेणें अनुतापें गाइली गाथा । ते तुज मी सांगेन आतां ।

परी त्याची पूर्वकथा । कामासक्तता ते ऐक ॥५४॥

विसरोनि निजमहत्त्वासी । अतिदीन झाला वेश्येसी ।

काम पिसें लावी मनुष्यासी । तें ऐल-इतिहासीं हरि सांगे ॥५५॥

ऐल-उर्वशीकामासक्ती । सवेंचि अनुतापें विरक्ती ।

हे कथा बोलिली वेदोक्तीं । तेचि यदुपति स्वयें सांगे ॥५६॥

उर्वशीपुरुरव्याचा संबंध। नवम स्कंधीं असे विशद ।

तेणें जाणोनियां गोविंद । एथ कथाअनुवाद न करीच ॥५७॥

पूर्वकथासंबंधः ॥ ॥ उर्वशी स्वर्गभूषण । नारायणें धाडिली आपण ।

तो उर्वशीसी गर्व पूर्ण । श्रेष्ठपण मानूनी ॥५८॥

तया गर्वाचिये स्थिती । ताल चुकली नृत्यगतीं ।

तेणें ब्रह्मशापाची प्राप्ती । तुज मानवी भोगिती भूतळीं ॥५९॥

उच्छाप मागतां तिसी । ब्रह्मा सांगे तियेपाशीं ।

नग्न देखिल्या पुरुरव्यासी । स्वर्गा येसी मेषप्रसंगें ॥६०॥

ऐशा लाहोनि शापासी । भूतळा आली उर्वशी ।

देखोनि तिचिया स्वरुपासी । पुरुरवा तिसी भूलला ॥६१॥

विसरोनि आपुली महंती । वश्य झाला वेश्येप्रती ।

रुपा भुलला भूपती । विचारस्फूर्ती विसरला ॥६२॥

नग्न देखिलिया रायासी । सांडूनि जावें उर्वशीं ।

ऐशी भाक देऊनि तिसी । निजभोगासी आणिली ॥६३॥

तिणें आपुलिया उच्छापासी । आणिलें दोघां एडक्यांसी ।

पुत्रस्नेहें पाळावें त्यांसी । तेविखीं भाकेसी दिधलें रायें ॥६४॥

ते उर्वशीच्या कामप्राप्ती । अतिशयें वाढली कामासक्ती ।

तो नेणे उदयास्त-दिवसराती । ऐशा अमित तिथी लोटल्या ॥६५॥

भोगितां उर्वशीकाम । विसरला स्वधर्मकर्म ।

विसरला नित्यनेम । कामसंभ्रम वाढला ॥६६॥

तेथ मेषरुपें दोघे जण । झाले आश्विनीकुमार आपण ।

उर्वशीभोगक्षया कारण । इंद्रें जाण पाठविले ॥६७॥

पुरुरव्याचा भोगप्रांतीं । उर्वशी न्यावया स्वर्गाप्रती ।

दोनी एडके चोर नेती । मध्यरातीं मेमात ॥६८॥

ऐकोनि मेषांच्या शब्दासी । दुःखें हडबडली उर्वशी ।

रागें निर्भर्त्सी रायासी। नपुंसक होसी तूं एक ॥६९॥

वृथा वल्गसी पुरुषबळें । चोरें नेलीं माझीं बाळें ।

जळो तुझें तोंड काळें । म्हणोनि कपाळें ते पिटी ॥७०॥

ऐकोनि स्त्रियेचा शोक थोरु । शस्त्र घेऊनि सत्वरु ।

धांवतां फिटला पीतांबरु । तें नृपवरु स्मरेना ॥७१॥

पराभवूनि ते चोर । मेष आणितां सत्वर ।

विद्युल्लता झळकली थोर । तंव नग्न शरीर रायाचें ॥७२॥

नग्न देखोनि रायासी । सांडूनि निघाली उर्वशी ।

तिचेनि वियोगें मानसीं । अतिशोकासी पावला ॥७३॥

. . .