श्रीएकनाथी भागवत
एकनाथ महाराज Updated: 15 April 2021 07:30 IST

श्रीएकनाथी भागवत : श्लोक ६ वा

ज्ञानेश्वरीतील उणीव एकनाथी भागवताने भरून काढली.

श्लोक ५ वा   श्लोक ७ वा

कामानतृप्तोऽनुजुषन्, क्षुल्लकान्वर्षयामिनीः ।

न वेद यान्तीर्नायान्तीरुर्वश्याकृष्टचेतनः ॥६॥

उर्वशीकामीं कामासक्त । एकाग्र झालें रायाचें चित्त ।

नेणे सूर्याचें गतागत । केला भ्रांत कंदर्पें ॥८५॥

भोगिलीचि कामिनी । भोगितांही अनुदिनीं ।

अधिक प्रेम वाढलें मनीं । ऐसा तिजलागूनी आसक्त ॥८६॥

भोगितां उर्वशीकामासी । नेणे दिवसमासवर्षांसी ।

व्ययो झाला आयुष्यासी । हेंही त्यासी स्मरेना॥८७॥

जेवीं अग्निमाजीं घृत पडे । तंव तंव ज्वाळा अधिक वाढे ।

तेवीं कांता भोगितां वाडेंकोडें । काम पुढें थोरावे ॥८८॥

विचारितां स्त्रीकामासी । अतितुच्छत्व दिसे त्यासी ।

तोही भोगितां अहर्निशीं । विरक्ती रायासी नुपजेचि ॥८९॥

प्रीति गुंतली उर्वशीसीं । अतिग्लानी करितां तिसी ।

परतोनि न येचि रायापाशीं । निघे वेगेंसीं सांडूनि ॥९०॥

उर्वशी न देखुनि पुढें । राजा विरहें मूर्च्छित पडे ।

पाहों धांवे इकडेतिकडे । आक्रोशें रडे अतिदुःखी ॥९१॥

अटण करितां दाही दिशीं । अवचटें आला कुरुक्षेत्रासी ।

तंव अतिरिक्षीं उर्वशी । देखे दृष्टीसी नृपनाथ ॥९२॥

देखोनि म्हणे धांव पाव । मजलागीं दे कां वेगीं खेंव ।

येरी म्हणे मूढभाव । सांडीं सर्व विषयांधा ॥९३॥

आम्हां स्त्रियांची आसक्ती । कदा धड नव्हे गा भूपती ।

सदा स्त्रियांची दुष्ट जाती । जाण निश्चितीं महाराजा ॥९४॥

विशेषें आम्ही स्वैरिणी । स्वेच्छा परपुरुषगामिनी ।

आमुचा विश्वास मनीं । झणीं न मानीं नृपनाथा ॥९५॥

आम्हां प्रमदांच्या संगतीं । राया ठकले नेणों किती ।

आतां सांडूनि आमची आसक्ती । होईं परमार्थी विरक्त ॥९६॥

बहु काळ भोगितां माझा भोग । आद्यापि नुपजे तुज विराग ।

कामासक्ति सांडूनि साङग । साधीं चांग निजस्वार्थ ॥९७॥

राजा ग्लानि करी अनेग । एकवेळ निजांगें अंग ।

मज देई अंगसंग । सुखसंभोग भामिनी ॥९८॥

निलाग देखोनि ग्लानीसी । कृपेनें द्रवली उर्वशी ।

मग ते आपुल्या पूर्व वृत्तांतासी । रायापाशीं निवेदी ॥९९॥

मी स्वर्गांगना अतिसुरुप । मज घडला ब्रह्मशाप ।

तूं महाराजा पुण्यरुप । संगें निःशाप मी झालें ॥१००॥

तुझेनि संगें मी निर्धूत । शाप निस्तरले समस्त ।

मज तुज संग न घडे एथ । मी असें जात स्वर्गासी ॥१॥

ऐकोनि उर्वशीचें वचन । राजा विरहें करी रुदन ।

तेव्हां कळवळलें तिचें मन । त्या उपाय पूर्ण दाविला ॥२॥

प्रार्थूनियां गंधर्वांसी । अग्निस्थाली दिधली रायासी ।

यावरी करुनि यागासी । मज पावसी महाराजा ॥३॥

उर्वशीवियोगें व्यथाभूत । अग्निस्थाली उपेक्षूनि तेथ ।

राजा निजमंदिरा येत । शोकाकुलित अतिदुःखी ॥४॥

उर्वशीची व्यथा रायासी । स्वप्नीं देखिलें तियेसी ।

त्वरेनें पाहूं आला स्थालीसी । तंव देखे अश्वत्थासी शमीगर्भा ॥५॥

त्याच्या अरणी करुनि देख । यज्ञाग्नि पाडिला चोख ।

यजूनि पावला उर्वशीलोक । कामसुखभोगेच्छा ॥६॥

भोग भोगितां उर्वशीसीं । विरक्ति उपजली रायासी ।

तो जें बोलिला अनुतापेंसीं । तें ऐक तुजसी सांगेन ॥७॥

अठरा श्लोकांचें निरुपण । राजा बोलिला आपण ।

आठे श्लोकीं अनुताप पूर्ण । तेंचि श्रीकृष्ण स्वयें सांगे ॥८॥

. . .