संत साहित्य

संतांचा अर्थ असा आहे की भक्तांनी बनविलेले धार्मिक साहित्य. जो निर्गुण उपासक आहे त्याला संत म्हटले पाहिजे हे आवश्यक नाही. याअंतर्गत लोकमंगलविद्या ही सर्व सगुण-निर्गुणांकडे येते, परंतु आधुनिकांनी निर्गुण्य भक्तांना "संत" हे नाव दिले आणि आता त्या वर्गात हा शब्द सुरू झाला आहे. "संत" हा शब्द संस्कृतच्या पहिल्या "सत" चा बहुवचन रूप आहे, ज्याचा अर्थ सज्जन आणि धार्मिक व्यक्ती आहे. मराठीमध्ये साधू / सुधारक हा शब्द प्रचलित झाला. ज्ञानेश्वर, एकनाथ, तुकाराम, नामदेव इत्यादी संतांनी अभंग, भजन, गीते बनवून अगाध साहित्य निर्माण केले..

Install App

सर्व पाने

याचे लग्न करून द्यावे म्हणजे हा घरी रमू लागेल.

याचे लग्न करून द्यावे म्हणजे हा घरी रमू लागेल.

१८५६ “याचे लग्न करून द्यावे म्हणजे हा घरी रमू लागेल.” कोल्हापूरहून घरी परत आल्यावर श्रींना गोंदवल्यास चैन पडेना. त्यांच्या वागण्यामध्ये फरक पडला. रात्रीच्या वेळी ते जास्त ध्यान करू लागले. तोंडाने...

सदगुरुवाचून जिवाची तळमळ शांत होत नाही.

सदगुरुवाचून जिवाची तळमळ शांत होत नाही.

१८५५ सदगुरुवाचून जिवाची तळमळ शांत होत नाही. श्रींच्या वृत्तीतील फरक आता जाणवू लागला. रोजपहटे नदीवर स्नानाला गेले की दोन-दोन तास तेथेच ध्यानस्थ बसत. एकादशीच्या दिवशी देवाची पूजा करून डोळे झाकून...

मी अगदी चांगली वागेन, पण तू नामाची लाखोली  मात्र खरीच वाहिली पाहिजेस.

मी अगदी चांगली वागेन, पण तू नामाची लाखोली मात्र खरीच वाहिली पाहिजेस.

१८५३-५४ मी अगदी चांगली वागेन, पण तू नामाची लाखोली मात्र खरीच वाहिली पाहिजेस. गणूला आता आठवे वर्ष लागले होते. शाळा बंद झाल्याने घरी श्रींना चैन पडेना. मुलांना घेऊन ते कुणाच्या...

अजून तरी त्याचे नाम घ्या. तो दयाळू आहे, तुमचे कल्याण करील.

अजून तरी त्याचे नाम घ्या. तो दयाळू आहे, तुमचे कल्याण करील.

१८५२ अजून तरी त्याचे नाम घ्या. तो दयाळू आहे, तुमचे कल्याण करील. या वर्षी पतांनी श्रींना गावच्या शाळेत घातले. अण्णा खर्शीकर नावाचे मास्तर ही शाळा चालवीत असत. गावातील पुष्कळ मुले...

नदीकाठी अगदी एकांत असतो, तेथे मन नामात लवकर रंगून जाते.

नदीकाठी अगदी एकांत असतो, तेथे मन नामात लवकर रंगून जाते.

१८५१ नदीकाठी अगदी एकांत असतो, तेथे मन नामात लवकर रंगून जाते. मुंज झाल्यानंतर श्रींची बुद्धी अधिकच अंतर्मुख होऊ लागली. ध्रुव, प्रल्हाद, द्रौपदी, गजेन्द्र इत्यादि भक्तांच्या कथा त्यांनी पंतांच्याकडून वारंवार ऐकल्या...

माझ्या राज्यात भिकारी असा कुणी राहू देणार नाही.

माझ्या राज्यात भिकारी असा कुणी राहू देणार नाही.

१८५० माझ्या राज्यात भिकारी असा कुणी राहू देणार नाही, माझ्या दारी अत्रछत्र घालीन. आजोबांचा सहवास रात्रंदिवस असल्यामुळे ते करतील तसे श्रीमहाराज करीत. या वयापासून ते आजोबांची सेवासुद्धा करू लागले होते....

तैशी दशेची वाट न पाहता । वयसेचिया गांवा न येता ।

तैशी दशेची वाट न पाहता । वयसेचिया गांवा न येता ।

१८४८-४९ तैशी दशेची वाट न पाहता । वयसेचिया गांवा न येता । बाळपणीच सर्वज्ञता । वरी तयाते ॥ श्रीमहाराज तीन वर्षांचे झाल्यावर घरातल्या माणसांची नजर चुकवून एकटेच बाहेर कुठे तरी...

श्रींचे चरित्र दैवी संपत्तीच्या गुणांनी भारलेले

श्रींचे चरित्र दैवी संपत्तीच्या गुणांनी भारलेले

१८४७ श्रींचे चरित्र दैवी संपत्तीच्या गुणांनी भारलेले, उदात्त, व भगवंताच्या प्रेमाने न्हाऊन निघालेले वाटते. श्री जसजसे मोठे होऊ लागले तसतसे त्यांचे खाणे-पिणे, निजणे, उठणे, स्नान करणे कपडे घालणे इ. सर्व...

तुला आईचा सहवास नेहमी पाहिजे काय ?

तुला आईचा सहवास नेहमी पाहिजे काय ?

१८४५-४६ तुला आईचा सहवास नेहमी पाहिजे काय ? गीताबाईंच्या माहेरी रामाची उपासना असून त्या मंडळींची निष्ठा श्रीसमर्थांच्यावर होती. गीताबाई लहानपणापासून दासबोध वाचीत आणि रामनामाचा जप करीत. डोहाळे सुरू झाल्यावर त्यांनी...

शुद्ध बीजापोटी । फळे रसाळ गोमटी

शुद्ध बीजापोटी । फळे रसाळ गोमटी

“शुद्ध बीजापोटी । फळे रसाळ गोमटी” श्री महाराजांचे आजोबा लिंगोपंत हे शुक्ल यजुर्वेदीय देशस्थ ब्राह्यण. यांचा जन्म गोंदवले येथे शके १७०० ( म्हणजे इ. स. १७७८ ) च्या सुमारास झाला....

श्रीशुक परिक्षितीला ब्रह्मदेवाची कथा सांगतात

श्रीशुक परिक्षितीला ब्रह्मदेवाची कथा सांगतात

आदिकल्पाचिये आदीं । एकार्णवजळामघी । ब्रह्मा झाला जडमूढबुद्धी । सृष्टिसर्जनविधि स्फुरेना ॥३२॥

वेणु

वेणु

अधरी धरूनि वेणु ।